110 rocznica urodzin Prymasa Tysiąclecia kard. Stefana Wyszyńskiego


Stefan Wyszyński urodził się 110 lat temu, 3 sierpnia 1901 r. w Zuzeli nad Bugiem. Był drugim dzieckiem Stanisława i Julianny Wyszyńskich. Miał siostry Anastazję, Stanisławę i Janinę. Brat Wacław zmarł w wieku 11 lat. Ks. Wyszyński mówił: "W domu nad moim łóżkiem wisiały dwa obrazy: Matki Bożej Częstochowskiej i Matki Bożej Ostrobramskiej. Po obudzeniu się długo przyglądałem się tej Czarnej Pani i tej Białej. Zastanawiało mnie tylko jedno, dlaczego jedna jest czarna a druga - biała." Rodzice wpajali mu poszanowanie dla pracy ludzkiej, chleba, ziarna i zboża, które w języku polskim oznacza że jest z Boga, co Prymas przypominał po latach w wielu swoich kazaniach. Kult maryjny oraz zaufanie i poszanowanie dla ojca i czułość dla matki był pierwszymi i najsilniejszymi odczuciami jakie Stefan Wyszyński wyniósł z domu rodzinnego. 31 października 1910 r. stracił matkę, która umarła mając zaledwie 33 lata. Było to dla niego wielkim ciosem. Śmierć matki nie załamała go ale skierowała ku Matce Niebieskiej - ku Tej, "która nie umiera".

Po ukończeniu gimnazjum w Warszawie i Łomży wstąpił do Seminarium Duchownego we Włocławku. Słabe zdrowie opóźniło jego święcenia kapłańskie, które przyjął 3 sierpnia 1924 r. Po roku pracy diecezjalnej biskup włocławski skierował go na studia na Katolicki Uniwersytet Lubelski. W czerwcu 1929 r. doktoryzował się z prawa kanonicznego, obroniwszy pracę pt. "Prawa rodziny, Kościoła i państwa do szkoły". W 1930 r. został profesorem prawa kanonicznego i socjologii w Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku.

Po studiach udał się w podróż naukową po Austrii, Włoszech, Francji, Belgii, Holandii i Niemczech. Interesował się szczególnie Akcją Katolicką i działalnością chrześcijańskich związków zawodowych. Wykładał naukę społeczną w Wyższym Seminarium we Włocławku, był redaktorem miesięcznika,,Ateneum Kapłańskie", działał wśród robotników, wykładał na Uniwersytecie Robotniczym.

W czasie wojny poszukiwali go Niemcy. Na polecenie rektora seminarium ukrywał się we Wrociszewie i w Laskach pod Warszawą, a także u rodziny. W konspiracji nauczał młodzież i pomagał ludności. Kiedyś trafił do chałupy wycieńczonej, rodzącej kobiety. W tej dramatycznej chwili został położną i pielęgniarką. W czasie Powstania Warszawskiego był kapelanem grupy "Kampinos" AK oraz szpitala powstańczego w Laskach. Nocą godzinami błogosławił płonącą Warszawę, w kaplicy długo leżał krzyżem, modlił się za ginącą stolicę, za umierających ludzi i za tych, którym dane będzie przetrwać.

W 1945 r. został rektorem seminarium we Włocławku i redaktorem tygodnika diecezjalnego "Ład Boży". W 1946 r. przez Papieża Piusa XII mianowany został biskupem ordynariuszem diecezji lubelskiej. Sakrę biskupią przyjął 12 maja na Jasnej Górze z rąk Prymasa Augusta Hlonda, po którym dwa lata później przejął obowiązki Prymasa Polski. Został też wtedy arcybiskupem Gniezna i Warszawy.

W sytuacji jawnego prześladowania Kościoła Prymas Wyszyński musiał prowadzić politykę ustępstw wobec "nowej władzy". Aby uchronić Kościół i naród od rozlewu krwi zawarł "porozumienie", podpisane przez Episkopat i Władze Państwowe 14 lutego 1950 r. Posądzany z jednej strony o zbytnią ugodowość wobec komunistów, a z drugiej strony zmagając się z opozycją wspieranych przez nich "tzw. księży patriotów" i świeckich działaczy katolickich starał się ks. Prymas uratować resztki wolności Kościoła w Polsce, a zarazem resztki wolności dla wszystkich Polaków. Władze komunistyczne jednak wciąż łamały podjęte postanowienia.

12 stycznia 1953 r. został Prymas Wyszyński kardynałem. Nie mógł jednak osobiście odebrać kapelusza kardynalskiego, gdyż władze polskie odmówiły wydania mu paszportu. 26 września 1953 r. Prymas został aresztowany i wywieziony z Warszawy.

W opinii lubelskiego Urzędu Bezpieczeństwa Kardynał Stefan Wyszyński to: zdolny dyplomata, socjolog, kaznodzieja i wróg Polski Ludowej. Miejscem pierwszej izolacji Prymasa od społeczeństwa był Rywałd Królewski, drugiej Stoczek Warmiński między Olsztynem i Bartoszycami. Przebywał tu od 12 października 1953 r. do 6 października 1954 r. Stąd przewieziono Prymasa do Prudnika Śląskiego, ok. 7 km od granicy czeskiej. Czwarty i ostatni etap przetrzymywania w więzieniu Prymasa trwał od 27 października 1955 do 28 października 1956 r. w Komańczy, na całkowitym odludziu, około 30 km na południe od Sanoka, niedaleko granicy ze Słowacją.

16 maja 1956 r. w Komańczy powstał tekst odnowionych Ślubów Narodu, złożonych 26 sierpnia 1956 r. na Jasnej Górze jako Jasnogórskie Śluby Narodu w obecności milionowej rzeszy pielgrzymów. Na pustym tronie przygotowanym dla Prymasa złożono biało-czerwone róże.

25 października 1956 r. przyjechali do Komańczy Zenon Kliszko, wiceminister sprawiedliwości i poseł Władysław Bieńkowski. Prosili Prymasa o niezwłoczny przyjazd do Warszawy z uwagi na zaistniałą tam sytuację polityczną. Prymas postawił warunki, które zostały przyjęte. Dotyczyły one:
- decyzji obsadzania stanowisk kościelnych przez biskupów,
- powrotu wszystkich biskupów ordynariuszy na ich stanowiska,
- kontroli seminariów duchownych tylko przez władze kościelne,
- praw do swobodnej katechizacji młodzieży,
- prawa do wydawania prasy katolickiej.

W latach 1957-1965 prowadził Wielką Nowennę przed Jubileuszem Tysiąclecia Chrztu Polski, poprzez którą przygotowywał naród do religijnego przeżycia tej rocznicy. W 1957 r. rozpoczął Nawiedzanie Polski przez kopię Cudownego Obrazu Matki Bożej Częstochowskiej. Nowennę zakończył 3 maja 1966 roku uroczystym Aktem Oddania Narodu Matce Bożej za wolność Kościoła w Polsce i świecie.

26 sierpnia 1969 roku powołał do istnienia Duszpasterski Ruch Pomocników Matki Kościoła. W połowie lat 60. wraz z Episkopatem Polski zwrócił się do biskupów niemieckich z gestem pojednania narodów polskiego i niemieckiego, co rozwścieczyło władze partyjne i państwowe. Czynnie uczestniczył w pracach Soboru Watykańskiego II. Na ręce Pawła VI złożył memoriał Episkopatu Polski o ogłoszenie Maryi Matką Kościoła. Ojciec Święty spełnił te prośbę 21 listopada 1964 r. 6 października 1978 r. na Stolicę Piotrową został wybrany Polak - kardynał Karol Woj tyła. Podczas wyboru Karola Woj tyły na papieża prymas Polski podszedł do papieża, klęknął i ucałował jego dłoń. W tym momencie Jan Paweł II podniósł się z miejsca, uklęknął przed Prymasem i trwali obydwaj tak we wzruszającym uścisku. W czerwcu 1979 r. Prymas Tysiąclecia przyjął, po raz pierwszy w Polsce widzialną Głowę Kościoła - Ojca Świętego - Jana Pawła II.

28 maja 1981 r., w Uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego Prymas Tysiąclecia, Kardynał Stefan Wyszyński odszedł do Boga. Miał 80 lat. 57 przeżył w kapłaństwie, 35 lat był biskupem, 32 lata arcybiskupem gnieźnieńskim i warszawskim oraz Prymasem Polski, 28 lat członkiem Kolegium Kardynalskiego. W 1989 r. rozpoczął się jego proces beatyfikacyjny, który 6 lutego 2001 r., po dwunastu latach został zamknięty.

Opracowanie: redakcja Antoniego